بر فرازیکی ازقله های" رشته کوه کرکس" واقع در جنوب غربي شهر نطنز، گنبد آجري هشت ضلعي، مشهور به "گنبد باز" قرار دارد. اين گنبد از جمله آثار به جای مانده از عصر صفوی است؛ که بر تختگاهي دايره مانند به قطر تقريبي 10/5 متر و بلندي حدود سه متر بنا شده است.در مورد ساختن اين گنبد و وجه تسميه آن داستان هايي افسانه گون بين مردم رواج دارد که مشهور ترین آنها به قرار زیر است :

گويند روزي شاه عباس صفوی در حال شکار و گشت وگذار در مراتع متبوع ودل انگیز کرکس به چشمه اي زلال برمیخورد و چون قصدخوردن آب مينماید ،باز شکاری محبوبش ظرف آب او را واژگون می سازد و چون مجددآ کاسه را از آب گوارا پر میسازد؛ باز هم باز از خوردن آب توسط شاه ممانعت ميکند د واین کار تکرار میشود تا بالاخره دیگ خشم شاهانه به جوش می آید و دشنه آبدار بر میکشد و باز را سر می برد. اما در همین حین به شاه خبر میدهند که در بالادست چشمه سنگی بر روی ماری سمی افتاده ومار زخمی در درون آب چشمه زهر می ریزد. وپادشاه مغموم آهی از درون سینه سر میدهد ودستور میدهد گنبدی در بالای کوه بنا کنند تا هم قدری از عذاب وجدان خویش بکاهد وهم یادگاری باشد به پاس وفاداری و گذشتن از جان در راه معشوق .

اين بناي تاريخي يکي از آثار مورد توجه گردشگران شهرستان نطنز است که به دليل واقع شدن بر فراز يکي از قلل کرکس دسترسي به آن براي همه ممکن نيست؛ ولي از تمامی نقاط شهر قابل مشاهده است.

گردآوری و ویرایش :www.natanzian.blogfa.com

شهرت اين روستا به علت معماري سنتي تاريخي بسيار زيبا و منحصر بفرد و طبيعت بکر و زيباي آن است.
اين روستاي کهن و تاريخي را به اعتبار آثار و بناهاي تاريخي پرتنوعش بايد در زمره استثنايي ‏ترين روستاهاي ايران به شمار آورد.
شکوه معماري بومي و سرشار از زيبايي اين روستا، آن را در شمار نمونه‏ هاي کم نظير ديدني‏هاي جهان درآورده است.
ابيانه روستايي خوش منظر، زيبا، مصفا، خوش آب و هواست که سالانه خيل عظيمي از گردشگران و مسافران نوروزي را به دامان خود مي‌کشاند.
بيشتر خانه‌هاي مسکوني اين روستا اعم از کوچک و بزرگ بر روي شالوده ‌معماري زمان ساساني که شامل چهار طبقه اتاق مي‌باشد، بنا شده است.
خانه‌هاي روستاي ابيانه بر روي دامنه شمالي دره و با شيب نسبتا تند و بر بستري از سنگهاي رسوبي سبز رنگ واقع شده‌اند.
اين خانه‌ها از خاک سرخ منحصر به اين روستا و شيوه ساختماني خاص محلي بصورت پلکاني و مسلط بر يکديگر ساخته شده‌اند.
بر بالاي ساختمان خانه‌ها، کوه سنگي زيبايي ديواره شمالي روستا را تشکيل داده که ساختمان اين ديواره سنگي و همگوني رنگ آن با ساختمان خانه‌ها نظر هر تازه واردي را به خود جلب مي‌کند.
شيوه اصلي معماري خانه‌ها مربوط به زمان ساسانيان است که نمونه آن در قصر فيروزآباد فارس که متعلق به سلاطين ساساني است، ديده مي‌شود.
مردم ابيانه لباس‌هاي سنتي خود را مي‌پوشند، نوع پوشش زنان ابيانه‌اي با شليته‌هاي کوتاه و گشاد و روسري‌هاي گلي رنگ و رنگ قرمز گلها در متن سفيد روسري، بسيار تماشايي است.
زنان اين روستا همچنين پيراهن بلندي از پارچه‌هاي گل دار و رنگارنگ تن مي‌کنند و مردان نيز با پوشيدن شلوار گشاد و دراز از پارچه سياه‌رنگ، هويت با ارزش روستاي خود را پاس داشته‌اند.
اين روستا جزء کهن‌ترين روستاهاي کشور به لحاظ معماري سنتي است که آثار و ابنيه تاريخي از دوران هخامنشيان تا قاجاريه را در دل خود جاي داده است.
مساجد و کتيبه‌هاي زيبا، باغهاي سبز و مصفا، کوچه‌هاي پيچ در پيچ، پنجره‌هاي مشبک چوبي آتشکده و حتي نوع پوشش لباس مردم ابيانه حکايت از اصالت و تاريخ دور و دراز اين مرز و بوم دارد.
منبر چوبي منبت کاري شده مسجد جامع ابيانه که در سال 466 هجري قمري ساخته شده است از جمله آثار تاريخي اين روستا بشمار مي‌رود.
آثار ديگري که مي‌تواند قدمت روستا را مستدل نمايد وجود بقاياي چهار طاقي موسوم به آتشکده "هارپاک" ، محراب چوبي مسجد "هرنگون" و درهاي منقش با تاريخ ‎400 تا500 هجري قمري است.
مهمترين بنا و اثر تاريخي اين روستا مسجد جامع آن است.
مسجد قديمي و تاريخي ديگر ابيانه ، مسجد "برزله" داراي فضاي دلبازي است که روي در آن نوشته شده ‎701 هجري قمري که مربوط به دوره ايلخانان است.
مسجد "حاجتگاه" از ديگر بناهاي تاريخي روستاي ابيانه است که در کنار صخره‌اي در کوهستان ساخته شده و برروي در ورودي شبستان آن تاريخ‎ 952 هجري قمري به ‌چشم مي‌خورد.
زيارتگاه‌هاي شاهزادگان عيسي و يحيي از فرزندان حضرت امام موسي کاظم (ع) نيز در اين روستاي تاريخي از معماري بسيار زيبايي برخودار است.
روستاي ابيانه ‌در 42 کيلومتري شمال غربي نطنز قرار دارد.

عباس دهقانيان نويسنده اين كتاب اظهار داشت: اين كتاب از طريق دبيرخانه كتاب سال به جهت نقد و بررسي نهايي در اختيار هيات داوران كتاب سال قرار گرفته است.
وي دلايل اين انتخاب را دارا بودن قابليت ها و ارزشهاي ويژه در كتاب مذكور عنوان كرد.
بنيان گذار و مدير مسوول انجمن اهل قلم شهرستان نطنز دوشنبه در گفت و گو با ايرنا افزود: اين كتاب در سال 1368 منتشر شد و در همان سال از سوي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي جزو پنج كتاب برگزيده فصل انتخاب شد.
وي گفت: اين كتاب كه يك فرهنگ لغت جامع است، پس از شش سال تلاش نوشته شده و داراي قابليت هاي فراواني است.
كتاب فرهنگ جامع زبان و گويش نطنز داراي يكهزار و 100 صفحه است كه در دو هزار شمارگان توسط انتشارات پرشكو چاپ شده است.
اين كتاب شامل سه بخش، لغات و واژه ها، قواعد دستوري زبان و آخرين بخش آن 140 فعل مربوط به زبان نطنز است كه درزمانهاي مختلف صرف شده و آخر هر فعل هم مكالمات روزمره آن آمده است.
بر اساس تحقيقات و پژوهشهاي بعمل آمده، زبان نطنز يك زبان محلي نيست، بلكه يك زبان ملي و باقي مانده زبان پهلوي ساساني و اشكاني است.
ريشه مشترك اين زبان در گويش شمال ايران، خراسان، همدان و حتي در شعرهاي حافظ، فردوسي و باباطاهر فراوان ديده مي شود.

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ايرنا) / کد خبر 310051 /زمان مخابره: 30/10/1387 

"محمود عسکري"  در گفت و گو با ايرنا اظهار داشت: اين ميزان عسل از پنج هزار و 279 کلني زنبور عسل برداشت شده است. 
وي ميانگين توليد هرکلني زنبور را چهار کيلوگرم عسل ذکر کرد و اظهار داشت: بر اساس آخرين سرشماري سال 87 ، تعداد 102 نفر زنبوردار با دار داشتن پنج هزار و 195 کلني مدرن و 120 کلني بومي فعاليت دارند. 
عسکري يادآور شد: با توجه به بحران خشکسالي و تلفات بيش از حد در بخش زنبورداري، ميزان توليد عسل امسال نسبت به سال گذشته با 40 درصد کاهش روبه رو بوده است. 

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ايرنا) / کد خبر 283178 /10/10/1387

 نطنز هفتاد روستا دارد. به قول اورانسكي زبان شناس روس، در روستاهاي طار، طرق، كشه،و چیمه مردم هنوز به زبان راجی(گویشی از فارسی قدیم)حرف می‌‌زنند.مردم نطنز، هميشه در پرورش گل و باغ سازي،مشهور بوده اند. به علت ارتفاع زياد و نزديك بودن به كوير، هواي نطنز بسيار تميز و نفس كشيدني است. در كوه هاي اطراف نطنز(کرکس) ، قلعه اي هست به نام قلعه وشاق كه پناهگاه اسماعيليه بوده است. اين قلعه بالاي صخره قرار گرفته و دسترسي به آن برای افراد معمولی غیر ممکن میبوده که به نقل قولها آمده رفتن به بالای آن بتوسط غٌل و زنجیر بوده.


زبان : زبان مردم نطنز یکی از گویشهای قدیمی زبان پارسی میبوده ، که در بخشهایی دیگر استان اصفهان مانند خوانسار و ... بدان تکلم می شود و اگر از سوی بخش کویری نطنز بدان سوی دشت کویر یعنی سمنان برویم باز این زبان با گویش و لهجه ای متشابه رایج میباشد ، و چنانچه اگر کتابت صحیح را معیار زبان شناسی قرار داده باشیم گویش شمیرانی و همچنین مازندارانی و...با کمی تغییرات بهمین منوال بوده ، ولیکن طریقه تلفظ کلمات از سوی روستائیان تا به امروز موجب گشته که از لحاظ ظاهر و سریع الهجه بودن(مانند مازنی ها)پنداشته شود که گویی فرقی بین این زبانها است ، بهمانصورت که اگر سری به روستاهای نطنز بزنیم در بخشهای مختلف آن شاهد خواهیم بود که مردم در تلفظ کلمات و بیان جملات هر کدام بنحوی کش و قوس های خاصی در تلفظ کلمات داده ، بطور مثال: کلمه "کوی" که در پارسی قدیم بمعنای منزل و سرای یا خانه میبوده هر کدام از روستاهای نطنز به شیوه ای آنرا تلفظ نموده در ابیانه به آن "کیا" گفته میشود در کشه "کیه" تلفظ میشود و در بیتند(بیدهند)"کی ی" و در کالیجان "کویه" ،در چیمه"کی یه" این تفاوت موجب شده تا هرکدام از اهالی روستاهای نطنز در صحبت با زبان ولایتی با یکدیگر به محل و روستای هم پی برده ! .


مراسمها : پنجشنبه بازار که از اعصار گذشته در قصبه مرکزی نطنز برگذار میگشته،محلی بوده برای دادوستد که این سنت تا به امروز کماکان ادامه داشته ، که میتوان زیبائی خاصی را از حضور روستائیان مشاهده نمود.دیگر مراسم مرسوم در نطنز همان مراسمهای رایج در ایران بوده منتها با یک ویژه گیهای خاص مثلاً بیشتر در گذشتها که مراسم عروسی در روستاها برگزار میگردید با یک شوروحال خاصی بود بطوریکه چند روز طول میکشید مانند مراسم حنابندان،طبقکشی و... ، مراسم مذهبی مانند بلندکردن نخل در روز عاشورا و دور چرخاندن آن میباشد که همچو دیگر نقاط است و از دیگر مراسم رفتن به زیارت 
امامزادگان و اهل قبور در شبهای "برات" است که به شب نیمه شعبان گفته میشود یعنی در بعدازظهر روز چهاردهم ماه شعبان اهالی بر سر قبور رفتگان خود خیرات و نذورات گذاشته .


لباس : در مورد لباس مردم نطنز باید گفت که امروزه بجز ابیانه(آخرین روستای واقع در رودخانه برزرود)که بخش عمده ای از فرهنگ گذشته خود را هنوز حفظ داشته،دیگر نقاط به صورت معمول بوده ، البته بغیر از لباس از دیگر نکات که هنوز در ابیانه حفظ مانده خانه ها با دروپنجره های قدیمی آن است ،بطورکلی مردم ابیانه بنا به هر عللی تا امروز در حفظ آنچه که مربوط به فرهنگ گذشته است از دیگر نقاط سرآمد داشته بطوریکه ما در گویش زبانی نیز این اختلاف را شاهدیم تاجائیکه گویش فرس قدیم در ابیانه هنوز رایج بوده که به گفتهً بعضی زرتشتیان یزد آن را فهم کرده .


صنایع دستی : یکی از صنایع موجود در مرکز نطنز چینی آن است که هنوز بروش دستی تولید میگردد ، همچنین یکی دیگر از مشاغل گذشته نطنز حلاجی یا همان پارچه بافیست ، که هنوز بعضی از این دستگاه های قدیمی موجود میباشد . ریسندگی و قالی بافی یکی دیگر از کارهای دستی مناطق نطنز است که دومی یعنی قالی بافی آن هنور در روستاها رایج بوده و تولیدات آن به بازار فرش کاشان گسیل میگردد ، شیلونگری یکی از کارهای قدیمی موجود در بازار نطنز بوده . بازار شهر نطنز شامل دو قسمت می باشد که محله قدیمی آن که به پشت بازار معروف است روزگاری بازار قصبه مرکزی نطنز بوده،که در آن آهنگری ،شیلونگری(قفلسازی)،نجاری و خراطی از کارهای متداول آن عصر بوده ، که تا همین اخیراً پیرمردهای بازمانده از آن دوران با غیرت و صلاوت به کار خود ادامه میدادند .
 

"حسين يزدانمهر"  در گفت و گو با ايرنا، ميزان اين اعتبارات پيش بيني شده را 50 ميليارد ريال ذکر کرد و گفت: از اين رقم ، تاکنون يک ميليارد و 670 ميليون ريال معادل 14/3درصد اختصاص يافته است. 
وي اظهار داشت: شهرستان نطنز داراي يکهزار و 800 بناي تاريخ و جاذبه گردشگري و 10 سايت باستاني از قبل از ميلاد و ثبت شده در فهرست آثار ملي است 
يزدانمهر همچنين وجود روستاي تاريخي ابيانه را از ديگر جاذبه هاي مهم گردشگري نطنز نام برد و گفت: از اين تعداد تاکنون 100 اثر تاريخي آن در فهرست آثار ملي ثبت شده است. 
وي افزود: با اين اعتباري که تا کنون اختصاص يافته است ، به هر يک از بناها فقط 550 هزار ريال تعلق مي گيرد و از آنجا که در شهرستان نطنز بناهايي از دوره اشکاني تا پهلوي هست که به بازسازي نياز دارد، اين اعتبار، بسيار ناچيز است. 
يزدانمهر با اشاره به اينکه براي خانه سورکا، تنها خانه تيموري ايران در منطقه افوشته نطنز، امسال نيز هيچ اعتباري براي آن منظور نشده ، بيان کرد: با اعتبار اختصاص يافته به اين شهرستان هفته اي يکبار مي توانيم به اين بناها سرکشي کنيم. 

وي در پايان يادآورشد: امسال 9 کارگاه مرمت و بازسازي آثار تاريخي در اين شهرستان فعال شده است که ادامه فعاليت آنها نياز به اعتبار بيشتري دارد.

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ايرنا) / کد خبر 299817 

تصاویر بالا از http://www.cloob.com/clubname/natanzi گرفته شده است.

شما میتوانید تصاویر فوق را با اندازه ء بزرگتر در ادامه مطلب مشاهده کنید...